Welkom op de tuispagina[∗]
van
Hendrik Maryns
Hendrik Maryns
Engelandlaan 2
2034NA Haarlem
Nederland
1982-04-24
Pedagogiek
Sinds 30 augustus 2010 ben ik leraar wiskunde aan de Rudolf
Steinerschool Haarlem.
Wiskunde
Ik heb een heleboel rekenbladen uitgetypt in TeX, samengesteld uit allerlei boeken en losse
blaadjes. Aangezien dat veel niet al te nuttig werk is, wil ik ze hier
beschikbaar stellen met bronbestanden, zodat ook collega’s hiervan
gebruik kunnen maken en dit aanpassen, indien gewenst.
De oefenbladen worden nog af en toe bijgewerkt als ik ze weer
eens gebruik. Gevonden fouten graag melden!
De verwijzingen zijn alleen naar de TeX-bestanden. Eventuele
bijbehorende afbeeldingen zitten in dezelfde map en kunnen direct
opgevraagd worden, met bestandsextensie .png, dus bv.
Wiskunde/Gelykvormichyt/src/tales.png voor de afbeelding van de
stelling van Thales, die gebruikt wordt in de toets op
gelijkvormigheid.
Ik doe mijn best zo veel mogelijk afbeeldingen zelf te maken,
zodat je daar geen last van hebt. Dat zorgt er echter wel voor dat de
bestanden wat meer tijd nodig hebben om te compileren.
Ik gebruik XeLaTeX, dus sommige tekens zullen niet zichtbaar
zijn als je gewone (pdf)LaTeX gebruikt, zoals ² en °. Zorg er ook voor
dat je een editor gebruikt die UTF-8 aankan.
Voor de niet-vrijeschoolse Hollanders onder ons: 7e klas = 1e
jaar VO en dan verder tellen.
Inspiratiebronnen
De oefeningen zijn vooral gebaseerd op de voorbereidingsmaterialen van
Walter Hutter, docent wiskundedidactiek aan de Freie
Hochschule Stuttgart, enkele boeken – vooral vrijeschoolliteratuur –
en toetsen en oefenbladen van (ex-)collega’s.
Ook kijk ik wel eens in de schriften uit mijn eigen schooltijd,
waarin dan dus oefeningen staan die mijn leraar destijds, Walter Van
Hove, samengesteld heeft.
De toetsen zijn meestal gebaseerd op toetsen van collega’s, met
name Mike Bakker.
Boeken
- Thor Keller en Wolfgang Creyaufmüller
-
Aufgabensammlung zur Mathematik für die 7. und 8. Klasse an
Waldorfschulen, edition waldorf, 3e druk, 2008, ISBN
978-3-940606-40-2
- Arnhold Bernhard
-
Algebra für die siebte und achte Klasse an Waldorfschulen, Verlag
Freies Geistesleben, 2e druk, 1996, ISBN
978-3-7725-0252-0
- Bengt Ulin
-
Der Lösung auf der Spur, Ziele und Methoden des
Mathematikunterrichts, Erfahrungen aus der Waldorfpädagogik, Verlag
Freies Geistesleben, 1987, ISBN
978-3-7725-0248-2
- Stephan Sigler (red.)
-
Mathematikthemen für die 9. Klasse, Ausgearbeitet nach der
Unterrichtspraxis an Waldorfschulen, edition waldorf, 2e druk, 2010,
ISBN
978-3-940606-62-4
- Pädagogische Forschungsstelle Kassel
-
Mathematikthemen für die 10. Klasse, ausgearbeitet nach der
Unterrichtspraxis an Waldorfschulen, edition waldorf, 2e druk, 2002,
ISBN?
En daarnaast verschillende boeken van Getal en
Ruimte die ik hier niet ga opnoemen (ten dele omdat ze bekend genoeg
zijn, ten dele omdat ik er geen reclame voor wil maken, want ze
zuigen, en vooral omdat ik niet bijhoud wat waar vandaan komt en het
gedeeltelijk alweer van kopieën komt die ik op school gevonden heb
enz.) en ook wel de examenbundels van Thieme.
De laatste tijd kijk ik ook in bundels van de Wageningse Methode
(grotendeels gratis online!) en Moderne Wiskunde. (Dank je wel Lidy!)
Alle klassen
Zevende klas
- Optellen met negatieve getallen, gebaseerd
op een blaadje uit mijn schooltijd … (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
breuken herleiden, uitgetypt van oud oefenblad uit mijn schooltijd (TeX-bronbestand).
- Oefenblad breuken optellen en aftrekken,
uitgetypt van oud oefenblad uit mijn schooltijd (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
breuken vermenigvuldigen, uitgetypt van oud oefenblad uit mijn
schooltijd (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
breuken delen, uitgetypt van oud oefenblad uit mijn schooltijd (TeX-bronbestand).
- Toets plaatsbepaling en negatieve getallen,
samengesteld uit G&R h/v1 (TeX-bronbestand).
- Toets formules, negatieve getallen en
breuken, samengesteld uit G&R h/v1. De toets was te lang voor
een 45-minutenles, daarvoor was alleen de laatste vraag al genoeg
geweest. Bovendien zijn het te veel hoofdrekenopgaven in het begin. (TeX-bronbestand)
- Oefenblad op het wegwerken van haakjes in
producten van sommen, zelf bedacht gebaseerd op hoofdstuk 1 van
Arnold Bernhard. (TeX-bronbestand)
- SO op
herleiden en machten, zelf bedacht. (TeX-bronbestand)
- toets op herleiden, machten en
wetenschappelijke notatie, zelf bedacht. Getallenspel is wat te
complex, zie SO hierboven voor betere. (TeX-bronbestand)
Achtste klas
- Meetkunde
-
- Algebra
-
- Substitueren van getallen voor letters;
optellen met letters; vergelijkingen samengesteld door Bart van
Zweeden. (TeX-bronbestand).
- Herhaling
breuken, samengesteld uit Keller p.28, oude schoolopgaven,
Bernhard p.62. (TeX-bronbestand)
- Haakjes wegwerken en buiten de haakjes
zetten, overgenomen uit Bernhard, p.72. (TeX-bronbestand)
- Buiten
de haakjes brengen, van een blaadje uit mijn schooltijd … (TeX-bronbestand)
- Optellen
en aftrekken met en zonder letters, overgenomen uit Bernhard,
p.62, zonder de haakjesoefeningen. (TeX-bronbestand)
- Vermenigvuldigen met en zonder letters,
zelf samengesteld uit Keller, p.13, Bernhard, p.63 en fantasie. (TeX-bronbestand)
- Ontbinden in factoren: de
som-en-product-methode, overgenomen uit Bernhard, p.79. (TeX-bronbestand)
- Toetsje op rekenvaardigheden; ggd en kgv,
zelf verzonnen (ietwat moeilijk, 79 als priemgetal) (TeX-bronbestand).
- Toetsje op rekenvaardigheden; ggd en kgv,
zelf verzonnen (iets makkelijker) (TeX-bronbestand).
Negende klas
- (Cirkel)meetkunde
-
- Oefenblad rond cirkels opdelen met
koorden, overgenomen uit Ulin (TeX-bronbestand)
- Oefenblad vormveranderingen door
parallelle verschuiving, naar ‘Mathematikthemen für die 9.
Klasse’, artikel van Rolf Rosbigalle (TeX-bronbestand)
- Oefenblad over de ‘kortezijdestelling’
(Kathetensatz), samengesteld uit documenten van Walter Hutter en
‘Mathematikthemen für die 9. Klasse’, artikel van Rolf Rosbigalle (TeX-bronbestand)
- Tweede versie van oefenblad over de
‘kortezijdestelling’, met de hoogtestelling van Euclides als
oefening, samengesteld uit documenten van Walter Hutter en
‘Mathematikthemen für die 9. Klasse’, artikel van Rolf Rosbigalle (TeX-bronbestand)
- Oefenblad over de hoogtestelling van
Euclides, samengesteld uit documenten van Walter Hutter en
‘Mathematikthemen für die 9. Klasse’, artikel van Rolf Rosbigalle (TeX-bronbestand)
- Oefenblad over oppervlakte en omtrek van
allerhande veelhoeken, samengesteld uit documenten van Walter
Hutter en ‘Mathematikthemen für die 9. Klasse’, artikel van Rolf
Rosbigalle (TeX-bronbestand)
- Oefenblad
over de omtrek van een cirkel, samengesteld uit documenten van
Walter Hutter (TeX-bronbestand)
- Oefenblad
over de omtrek en oppervlakte van een cirkel, samengesteld uit
documenten van Walter Hutter en ‘Mathematikthemen für die 9.
Klasse’, artikel van Rolf Rosbigalle (TeX-bronbestand)
- De
uitwerking van de moeilijkste oefening op het vorige blad (TeX-bronbestand)
- Oefenblad
over de omtrek van cirkelbogen en de koordenvierhoekstelling,
samengesteld uit documenten van Walter Hutter en internet (TeX-bronbestand)
- Oefenblad
op hoeken in cirkels, samengesteld uit een oefening van Günther Rau en een
zelf bedachte oefening (TeX-bronbestand)
- Oefenblad
op hoeken en lengtes, samengesteld uit documenten van Walter
Hutter en ‘Mathematikthemen für die 9. Klasse’, artikel van Rolf
Rosbigalle en een oefening van mezelf (TeX-bronbestand)
- Oefenblad
op gelijkvormigheid, gebaseerd op toetsen van Mike, die
waarschijnlijk gebaseerd op G&R (TeX-bronbestand)
- Oefenblad elementaire oefeningen op
sinus, cosinus en tangens, samengesteld uit documenten van Walter
Hutter en ‘Mathematikthemen für die 10. Klasse’, artikel van
Arnhold Bernhard (TeX-bronbestand)
- Toets over
oppervlakten en omtrek van polygonen en cirkels, samengesteld uit
documenten van Walter Hutter en ‘Mathematikthemen für die 9.
Klasse’, artikel van Rolf Rosbigalle (TeX-bronbestand).
De laatste oefening was te moeilijk. Oplossingen voor deze toets (TeX-bronbestand)
- Toets over
oppervlakten en omtrek van polygonen en cirkels en elementaire
trigonometrie, samengesteld uit documenten van Walter Hutter en
oude toetsen van school (Ton Mestron?) (TeX-bronbestand).
Oplossingen voor deze toets (TeX-bronbestand).
- Toets over
oppervlakten en omtrek van polygonen en cirkels en elementaire
trigonometrie, combinatie van de twee voorgaande (TeX-bronbestand).
- ‘Verbanden’ is een Nederlandse term voor een
mengsel uit algebra en analytische meetkunde.
-
- Oplossingen voor de proeftoets over
kwadratische verbanden van Mike (TeX-bronbestand)
- Oplossingen voor de diagnostische toets
van hoofdstuk 6 van Getal en Ruimte 3vmbo-KGT (TeX-bronbestand)
- Oefenblad
op abc-formule, gebaseerd op oefenblad van Peter Gallin (TeX-bronbestand)
- Toets
op ‘lineaire verbanden’: lineaire vergelijkingen en rechten,
gebaseerd op een toets van Mike Bakker (TeX-bronbestand)
- Toets
op ‘kwadratische verbanden’: kwadratische vergelijkingen en
parabolen, gebaseerd op toetsen van Mike Bakker en Ton Mestron (TeX-bronbestand). Bleek te
moeilijk, vooral de versie B is iets te lang.
- Toets
op ‘kwadratische verbanden’: kwadratische vergelijkingen en
parabolen, gebaseerd op toetsen van Mike Bakker en toets hierboven
(TeX-bronbestand). Nog steeds
iets te lang.
- Toets op exponentiële en periodische
‘verbanden’: formules invullen en regelmatigheden herkennen,
gebaseerd op diagnostische toets van G&R 3 vwo 2, hoofdstuk 8 (TeX-bronbestand).
- Toets op ‘herleiden’ (=vereenvoudigen)
en ongelijkheden, gebaseerd op diagnostische toets van G&R 3
vwo 2, hoofdstuk 6 en toets van Mike (TeX-bronbestand).
- Toets op exponentiële en periodische
‘verbanden’: exponentiële en periodieke functies herkennen en
gebruiken, gebaseerd op toets van Mike en andere, plus
examenopgave vmbo-t (TeX-bronbestand).
- Toets op
‘herleiden’ (=vereenvoudigen) en ongelijkheden, gebaseerd op
diagnostische toets van G&R 3 vwo 2, hoofdstuk 6 en toets van
Mike (TeX-bronbestand).
- Toets op ‘herleiden’ (=vereenvoudigen)
en ongelijkheden, gebaseerd op vorige toetsen. Erg gericht op
natuurprofielen. Lengte in orde voor 45-minutenles. (TeX-bronbestand)
- Toets op vergelijkingen, vmbo-t-niveau,
gebaseerd op toets van Mike. Iets te lang. (TeX-bronbestand)
- Toets
op lineaire verbanden, vmbo-t en havo, oefeningen uit de
corresponderende G&R-boeken. (TeX-bronbestand)
- Open
opdracht over lichtjaar en raadsel met kwadraat, aangepaste
oefening uit G&R-boeken, volgens systeem van dialogisch leren.
(TeX-bronbestand)
- Toets
op kwadratische verbanden (havo) en omrekenen van snelheden en
verhoudingen (mavo), deels overgenomen van eerdere kwadratische
toets, deels zelf bedacht, deels uit G&R. (TeX-bronbestand)
- Taak verkennen recht en omgekeerd
evenredig. (TeX-bronbestand)
- Meetkunde: Gelijkvormigheid
-
- Meetkunde: Ruimtemeetkunde
-
- Statistiek
-
- Oefenblad op histogrammen en
klassenbreedtes, gebaseerd op materiaal van Mike (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
op centrummaten, gebaseerd op materiaal van Mike (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
op soorten diagrammen, gebaseerd op materiaal van Mike (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
op enquêtevragen, gebaseerd op materiaal van Mike (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
op boxplot, gebaseerd op materiaal van Mike (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
op spreidingsmaten, gebaseerd op Getal en Ruimte, havo A (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
op steekproeven, gebaseerd op Getal en Ruimte, havo A (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
op misleiding, gebaseerd op Bengt Ulin (eigen interpretatie) en
Getal en Ruimte, havo A (TeX-bronbestand).
- Beginnetje van oefenblad op interpoleren,
gebaseerd op Getal en Ruimte, 3 vwo (TeX-bronbestand).
- Toets
statistiek, gebaseerd op G&R havo A (TeX-bronbestand).
- Toets
statistiek en misleiden, gebaseerd op Getal en Ruimte en toets van
Bart (TeX-bronbestand).
Tiende klas
- Combinatoriek en kansrekening
-
- Toets
combinatoriek 10e klas, gebaseerd op een toets van Mike Bakker (TeX-bronbestand, TODO:
afbeeldingen)
- Toets
kansberekening 10e klas, gebaseerd op een toets van Mike Bakker en
opgaven van de leerlingen (TeX-bronbestand)
- Toets
combinatoriek en kansrekening 10e klas, gebaseerd op een toets van
Mike Bakker en opgaven van de leerlingen (TeX-bronbestand)
- Toets
combinatoriek 10e klas, gebaseerd op een toets van Mike Bakker en
opgaven van de leerlingen (TeX-bronbestand). Oplossingen voor deze toets (TeX-bronbestand)
- Toets
kansrekening 10e klas, gebaseerd op een toets van Mike Bakker en
opgaven van de leerlingen (TeX-bronbestand). Oplossingen
voor deze toets (TeX-bronbestand)
- Toets
kansrekening 10e klas, gebaseerd op een toets van Mike Bakker en
opgaven van de leerlingen (TeX-bronbestand)
- Toets
combinatoriek en kansrekening 10e klas, gebaseerd op een toets van
Mike Bakker en opgaven van de leerlingen (TeX-bronbestand)
- Toets
combinatoriek 10e klas (TeX-bronbestand). Oplossingen voor deze toets (TeX-bronbestand)
- Toets kans
10e klas, compilatie van vorige en nieuws (TeX-bronbestand).
- Toets
combinatoriek en kans 10e klas, compilatie van vorige en nieuws (TeX-bronbestand).
- Inleidende
oefeningen combinatoriek, gebaseerd op documenten van Walter
Hutter en Mike (TeX-bronbestand)
- Oefeningen
op de lexicografische volgorde, roosters en wegendiagrammen,
gebaseerd op documenten van Walter Hutter en Mike (TeX-bronbestand)
- Oefeningen
op (o.a.) permutaties en combinaties, gebaseerd op documenten van
Walter Hutter en Mike (TeX-bronbestand)
- Herhalingsopgaven
combinatoriek, gebaseerd op documenten van Walter Hutter en de
toets hierboven (TeX-bronbestand)
- Kennismakingsoefeningen
kansrekening, gebaseerd op documenten van Christoph Kühl en Mike
Bakker (TeX-bronbestand)
- Oefenblad
op empirische kansen, deel 1 internet geplukt, deel 2 uit één of
andere G&R (TeX-bronbestand)
- Groepsopdrachten
combinatoriek, document van Mike, bewerkt (OpenDocument-bronbestand)
- Groepsopdrachten
kansrekening, document van Mike, bewerkt (OpenDocument-bronbestand)
- Procentberekening
-
- Statistiek
-
- Rijen, machten en logaritmen
-
- Oefenblad op de ordening van de zaden
van een zonnebloem, gebaseerd op materiaal van Walter Hutter (TeX-bronbestand).
- Oefenblad op
de rij van Fibonacci, gebaseerd op materiaal van Walter Hutter (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
op verschilrijen, gebaseerd op materiaal van Walter Hutter (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
op soorten rijen, gebaseerd op materiaal van Walter Hutter (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
op rekenkundige en meetkundige rijen, gebaseerd op materiaal van
Walter Hutter en Walter Van Hove (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
op deelsommen van rekenkundige en meetkundige rijen, gebaseerd op
materiaal van Walter Hutter en Walter Van Hove (TeX-bronbestand;
enkele bijkomende opgaven verstopt als commentaar in de code).
- Oefenblad
op negatieve exponenten, gebaseerd op materiaal van Walter Hutter
(TeX-bronbestand).
- Oefenblad
op regels van machten, gebaseerd op materiaal van Walter Hutter (TeX-bronbestand).
- Oefenblad op regels van machten,
gebaseerd op materiaal van Walter Hutter (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
op exponentiële groei, gebaseerd op Getal en Ruimte 3vwo2 en eigen
inbreng (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
op exponentiële groei, gebaseerd op Examenbundel vmbo 2006, Getal
en Ruimte 3vwo2, editie 2011–12 en eigen inbreng (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
op herkennen van rijen, gebaseerd op materiaal van Walter Hutter
en oude toets van collega (TeX-bronbestand).
- Samenvatting
machtregels, gebaseerd op materiaal van Walter Hutter (TeX-bronbestand).
- Samenvatting lineaire en exponentiële
verbanden en rijen (TeX-bronbestand).
- Proeftoets
machten, examenopgaven, rijen (TeX-bronbestand).
- (Ruimte)meetkunde
-
- SO
hoekberekeningen, samengesteld uit materiaal van Mike (TeX-bronbestand).
- Oefenblad
herhaling vlakke meetkunde, samengesteld uit materiaal van
“Cirkelmeetkunde” hierboven + G&R havo B deel 1 (TeX-bronbestand).
- Oplossingenblad voor hoofdstuk 3 van
G&R havo B deel 1 (TeX-bronbestand).
- Tussentijdse
toets, gebaseerd op Bart en eigen idee (TeX-bronbestand). Het is
blijkbaar echt te veel gevraagd dat de leerlingen een opgave
grondig lezen en helemaal uitvoeren. Ze zijn er zo aan gewend dat
alles in hapjes en brokjes wordt geserveerd dat de meesten zelfs
niet de moeite gedaan hebben het derde vlak in de eerste oefening
te tekenen. Interessant. De vmbo-versie was wat te moeilijk omdat
ik de examenopgave van 2005 onderschat heb. Een heleboel opgaven
zijn dus tot bonusvraag gedegradeerd. Nochtans was het binnen de
tijd te doen, maar dus wel te moeilijk. Normeringsterm 1,3 en 1,5
(voor degenen die boven hun profielniveau gevraagd werden). Oplossingen voor deze toets (TeX-bronbestand)
- Oefenblad gemengd, vmbo-niveau (TeX-bronbestand).
- Periodetoets,
gebaseerd op Bart en eigen ideeën (TeX-bronbestand).
- Tussentijdse
toets, gebaseerd op Bart en eigen idee (TeX-bronbestand). Voor de
moeropgave is het toch echt nodig dat er een tekeningetje/foto bij
komt, anders zijn de leerlingen te onzeker. Over het algemeen veel
te moeilijk, normering 2 en dan nog opgaven weggelaten.
- Eindtoets
ruimtemeetkunde, gebaseerd op Bart en G&R (TeX-bronbestand). Ik heb
echt geprobeerd dicht bij de oefeningen in het bovenstaande
hoofdstuk van G&R te blijven, maar nog vonden ze het moeilijk.
Kan natuurlijk ook daaraan gelegen hebben dat de leerlingen weinig
zelfstandig geoefend hebben…
- Herkansingstoets,
gebaseerd op vorige toetsen, Ton, eigen inbreng en G&R (TeX-bronbestand).
- Toetsje
na 1 week, zelf bedacht (TeX-bronbestand).
- Toetsje
na week 2, zelf bedacht (TeX-bronbestand).
- Toetsje
na week 1, zelf bedacht (TeX-bronbestand).
- Toetsje
na week 2, zelf bedacht (TeX-bronbestand).
- Eindtoets,
variant van toets hierboven (TeX-bronbestand).
- Eindtoets,
variant van toets hierboven (TeX-bronbestand).
- Eindtoets,
variant van toets hierboven (TeX-bronbestand).
- Eindtoets,
compilatie en aanpassingen van toetsen hierboven. Vmbo-gedeelte
iets te kort voor periodeles. (TeX-bronbestand).
Elfde klas
- Goniometrie
-
- Projectieve meetkunde
-
- Kansrekening en verdelingen
-
- Functieleer
-
- Rijen, machten en logaritmen
-
Antroposofie
Een tijd geleden kwam ik bij het snuisteren op zolder bij mijn
ouders een leuke tekst tegen over de geschiedenis van België. De tekst
stamt van 1994. Het eerste historische gedeelte is voor iedereen
interessant, de rest voor antroposofisch geïnteresseerden. Er is een
wat kortere en wat langere versie, ik kan de langere van Johan
Steverlinck aanraden.
Ik heb het manuscript, getypt met typemachine, ingescand en met
OCR ontcijferd. Na heel wat redigeerwerk is er het volgende
uitgekomen:
Research
2005–2008 I worked at the Eberhard Karls Universität Tübingen. You can
find some information on that on the research page.